18-09-09

Spiel 2009 Vorschau: Teil Achtzehn

Endeavor (Z-Man Games): tweede akte

Ik heb ondertussen het genot (!) mogen smaken dit spel te spelen en ik wil u, om u beter te wapenen voor uw bezoek aan Spiel, graag deelgenoot maken van mijn eerste indrukken.

Ik zal beginnen met aan te geven waarover het hier gaat. Het koloniseren van overzeese gebieden, aldaar handelen en eigendommen en steden in bezit nemen en op een begenadigde dag - ja, ik heb het tegen u - zelfs gouverneur worden. Terzelfdertijd wordt u geacht op het thuisfront met evenveel succes een aantal ladders te beklimmen. Ladders zoals industrie, cultuur en politiek. Ook uw financiële status verdient de nodige aandacht, wat dacht u? U bent tussendoor ook niet vies van het implementeren van een beetje slavernij maar u zorgt er wel voor dat u ermee wegkomt op het moment dat men dat niet meer tolereert. Indien nodig knalt u hier en daar uw tegenstanders een stad uit om die vervolgens zelf en met veel klaroengeschal in te nemen, liefst op zondagmiddag.

U doet dat zo een tijdje, samen met uw concurrenten. Na dat tijdje stopt men met al die activiteiten en worden de punten geteld. Wie daarvan de meeste heeft verzameld wint.

Spelmateriaal

Een doos met mooie antieke kofferopdruk. Geen inlay en ook geen ziplockzakjes om de vele handelsfiches, puntenfiches, gebouwen en eigendomskaartjes in weg te werken. De 150 houten bevolkingsfiches werden wel vooraf geziplockt. Het ontbreken van de inlay raakt me niet. Ik ken veel dozen mét die qua functionaliteit even nuttig zijn als een verdwaalde dildo in het midden van de Kalahari woestijn. Met wat extra ziplockers was ik wél blij geweest.

De handelsfiches zijn wat aan de kleine kant. Ik had ze een beetje groter verwacht, maar het went. Ook de eigendomskaarten mochten iets groter maar door hun kleinere omvang passen ze natuurlijk perfect op de voorziene plaatsen op het spelbord. De gebouwen tenslotte hadden ook wat groter en visueel verscheidener gemogen. Maar ik wil zoveel in het leven. En niet alles krijgen maakt daar naar het schijnt onafscheidelijk deel van uit.

Het spelbord is sober maar functioneel. Ik vreesde een beetje voor de duidelijkheid van de stadsverbindingen omdat die nogal wat bleek en moeilijk traceerbaar leken op foto, maar dat blijkt uiteindelijk heel goed mee te vallen.

De Goa-achtige individuele spelbordjes waarop u uw industriële, culturele, financiële en politieke status, uw gebouwen, uw eigendomskaarten, uw bevolkingsfiches en handelsfiches bijhoudt zijn overzichtelijk maar ze hadden gerust wat kleurrijker mogen zijn. Maar dat is een kwestie van smaak. Uw haventje, dat zich ook op dat bordje bevindt, wordt naar het eindspel toe wel te klein om al uw fiches te herbergen. Ook daar zou, net als voor de Westerschelde, een uitdieping wenselijk zijn.

Spelregels

Duidelijk en overzichtelijk. Er waren wel een paar regels die we tijdens het spelen moesten bijsturen maar dat hadden we kunnen vermijden indien ondergetekende – nu goed? – beter zijn best had gedaan tijdens de voorbereiding.

Opzetten van het spel

U moet wel even aan de bak om de 95 handelsfiches willekeurig te mengen en ze vervolgens al even willekeurig op de steden, stadsverbindingen en het kolonisatiespoor te leggen. Ook de eigendomskaarten moeten worden gesorteerd en in volgorde in het bijbehorende werelddeel worden gelegd. Als u zich binnen uw spellenvriendenkring wat hoger bevindt op de hiërarchische ladder zijn dat taken die u gerust kunt delegeren. Verder geen sprake van geworstel.

Het spelen zelf

Zeven ronden spelen we. De gebouwen op je eigen spelbord geven goed aan hoe ver je al in het spel zit omdat je in het begin van elke ronde er eentje moet bouwen. Na de zevende bouwput is het afgelopen.

Een ronde bestaat uit een bouwfase, een groeifase, een betaalfase en een actiefase. Elke ronde moet je één gebouw neerzetten (soort gebouw afhankelijk van je industriële status), extra bevolkingsfiches uit je voorraad nemen (afhankelijk van je culturele status) en je personeel uitbetalen (afhankelijk – hoe bestaat het! – van je financiële status). Op het einde van elke ronde moet iedereen zijn kaartenvoorraad nog aanpassen aan wat zijn politieke status toelaat en stappen we naadloos over naar de volgende.

De eerste ronden gaat het enorm snel vooruit. Zo snel dat je het onterechte gevoel krijgt dat je in de regels iets over het hoofd hebt gezien. Vanaf ronde vier wordt het wat stroperig. De keuzemogelijkheden nemen toe en men begint al wat meer na te denken over wat men in welke volgorde wil doen. Men kan dat denken doen tijdens de beurten van de tegenstanders maar u moet terdege rekening houden met het feit dat er toch mensen zijn - een onuitroeibare soort zeg maar - die alles willen kristalliseren in hun eigen beurt. Dat kan vertragend werken.

Leuk: de beurtwisselingen tijdens de acties. Slechts één actie mag je doen tijdens je beurt. Dat blijft zo tussen de spelers circuleren tot je mogelijkheden zijn uitgeput of past. Geen onbeheersbare overvloed van een veelheid aan acties hier, het is meer van wat wil ik, wanneer wil ik het en vooral: waar. Wat je kunt doen is goed te overzien : ontdekken, bezetten, aanvallen, personeel betalen en eigendommen claimen. En je kunt ze enkel uitvoeren door je gebouwen te activeren of speciale handelsfiches in te leveren. Lekker overzichtelijk.

Aanvallen loont, maar pas er toch maar mee op. Doe het op het juiste moment en op de juiste plaats. Het kost immers nogal wat. Een bevolkingsfiche verdwijnt uit je voorraad, er verdwijnt er eentje van je eigen spelbord (haven) naar het centrale en als je je barakken activeert loop je het risico die bevolkingsfiche tijdens de volgende beurt niet te kunnen recupereren waardoor je kostprijs nóg een beetje oploopt. Er waren geen aanvallen te bespeuren tijdens onze sessie, maar wel koude oorlog-toestanden door de aanwezigheid van barakken op elk individueel spelbordje. En daar kijk je wel regelmatig naar, naar die andere spelbordjes.

Het activeren van gebouwen vraagt wel wat gewenning. Puerto Rico-spelers moeten even een schakelaar om. Een gebouw en de eventuele bijbehorende actie wordt geactiveerd door er een bevolkingsfiche uit je haven op te leggen. Blijven die fiches echter op het gebouw liggen omdat je je personeel niet kunt betalen kun je het de volgende beurt niet activeren. Van leeg naar vol is een actie, zeg maar. En vol moet eerst leeg vooraleer je opnieuw iets kunt doen. Je moet dus zorgen voor een voortdurende flow van bevolkingsfiches tussen je haven en je gebouwen, anders snij je in je eigen vel. En die snee zou nogal eens diep kunnen zijn vrees ik.

Opletten voor: het foutief toekennen van de gouverneurskaart aan de speler die als laatste het kolonisatiespoor in een werelddeel leeg speelt. Niet doen, want deze kaart gaat naar de speler die in het betreffende werelddeel het meeste invloed heeft, zijnde de meeste bevolkingsfiches op het kolonisatiespoor en/of de steden.

Ook opletten voor: de prijs van de eigendomskaarten als je hen claimt (steeds de bovenste en open liggende beschikbare kaart in een werelddeel). Je mag geen eigendomskaarten claimen die je invloed in dat werelddeel overtreffen.

Nog meer opletten voor: eigendomskaarten die je wegens het overschrijden van je limiet moet afleggen. Die gaan weer naar het centrale spelbord, niet naar de doos.

Nog veel meer opletten voor: het feit dat Europa al van bij aanvang van het spel "ontsloten" en dus "open" is. Je bevolkingsfiches mogen daar direct de steden in en de bovenste eigendomskaarten mogen onmiddellijk worden geclaimd, in tegenstelling tot de Caraïben, India, Afrika, Zuid-Amerika en Noord-Amerika, die eerst via het kolonisatiespoor moeten worden ontdekt.

En zeker niet vergeten: als je niet ver genoeg gevorderd bent op het industriespoor en de nog beschikbare gebouwen niet kunt bouwen mag je toch een gebouw nemen van het eerstvolgende hogere niveau. Dat scheelt een stevige slok op de borrel. Dit gegeven deed zich tijdens onze sessie niet voor, maar je komt het fenomeen vroeg of laat wel een keertje tegen. Wees erop bedacht, uw tegenspelers zullen u er niet op attent maken. U vergeet ook best niet dat u meer dan één exemplaar van een gebouw mag optrekken. Enige uitzondering hierop zijn de gebouwen met waarde vijf. Daar mag je er maar eentje van bouwen.

En dit vind ik echt prettig: alles wat je doet levert wel wat op. Je sprokkelt altijd iets bij elkaar zodat je achteraf tenminste de illusie hebt dat je het goed hebt gedaan. Dat op dat moment iemand anders luid schreeuwend en met de armen in de hoogte vanuit de woonkamer richting keuken holt en weer terug verandert daar niets aan.

Het tellen der punten

Hier komt wel wat bij kijken. U kunt nogal uitgebreid en voor veel scoren, als daar zijn: uw steden en stadsverbindingen; uw industriële, culturele, financiële en politieke status; uw eigendomskaarten; uw gratis gouverneur op uw spelbordje als die nog niet door een andere eigendomskaart bedekt is; uw universiteiten; uw bevolkingsfiches. En droeg u tijdens het spel slavernij hoog in uw vaandel loopt u mogelijk tegen een muurtje van enkele minpunten op. Er is geen regel voor gelijke standen. Ik vermoed dat deze ook niet zo frequent gaan voorkomen.

Speeltijd

Met regeluitleg ongeveer 1u45 (vier spelers), maar daar kan nog wat af. Ik denk dat dit met routiniers zelfs in een uurtje te klaren is.

Eén sluiertip

Twee woorden: Gildehal en Scheepswerf. Zeer interessante gebouwtjes. Maar u weet het niet van mij hé.

Endeavor en uw spaarvarken

Vond ik het leuk? Jazeker. Het is weer typisch zo’n spel waarin ik waarschijnlijk nooit aan het langste eind zal trekken, maar ik vond de trip naar de nederlaag wel de moeite.

Dat van die hit in Essen, in neem er niets van terug. Val gerust aan.

Tot morgen!

Dominique

 

 

Endeavor / Magister Navis

Z-Man Games / Lookout Games / Ystari (2009)

Carl De Visser en Jarrat Gray

3 tot 5 spelers vanaf 12 jaar

90 minuten

 

 

 

 

 

23:40 Gepost door Dominique in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.